CHÚC MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ NGỮ VĂN 9
A.Kiểm tra bài cũ.

Em có nhận xét gì về ngôn ngữ giọng điệu của văn
bản”Bài thơ về tiểu đội xe không kính” ?những yếu tố đó
góp phần như thế nào trong việc khắc họa hình ảnh
những người lính lái xe Trường Sơn ?
Giọng điệu ngang tàng ,dí dỏm ,song rất chân thành ,bộc trực rất
gần với tính cách phóng khoáng của người lính lái xe .
Lời lẽ tự nhiên như văn xuôi ,nhưng vẫn đẫm chất thơ.Hiện thực
chiến trường được tả thực đến từng chi tiết nhưng cũng rất
cũng rất lãng mạn .
B.Bài mới :

Ngữ văn Tiết 51-52
Văn bản ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
( Huy Cận )
I. Đọc – chú thích
1.Tác giả
Em hãy trình bày hiểu biết của em về nhà thơ Huy Cận ?
Huy Cận (1919-2005) tên đầy đủ là Cù Huy Cận,quê
ng Ân Phú ,huyện Vụ Quảng ,tỉnh Hà Tĩnh .Huy Cận
nổi tiếng trong phong tràoThơ mới với tập Lửa thiêng
(1940). Ông từng tham gia cách mạng từ trước 1945 .
Sau cách mạng ông giữ nhiều trọngtrách trong chính
quyền cách mạng .Ông là nhà thơ tiêu biểu của nền thơ
hiện đại Việt Nam .Huy Cận đã được nhànước trao
tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học
nghệ thuật năm 1996 ,
2.Tác phẩm
Giữa năm 1958, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày
ở vùng mỏ Quảng Ninh. Từ chuyến đi thực tế này, hồn
thơ Huy Cận mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào trong
cảm hứng về thiên nhiên đất nước, về lao động và niềm
vui trước cuộc sống mới. Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá
được sáng tác trong thời gian ấy và được in trong tập thơ
Trời mỗi ngày lại sáng (1958).
Em hãy nêu xuất xứ bài thơ?
II. Đọc –Tìm hiểu chung :
1.Đọc: (đọc với giọng phấn chấn ,hào hùng tạo âm hưởng chắc khỏe, âm vang ,mạnh mẽ .Ngắt nhịp 4/3 hoặc 2/2/3 )
2.Tìm hiểu chung.
Em hãy nhận xét số câu ,
số tiếng ,cách gieo vần
ngắt nhịp của bài thơ ?
Vậy bài thơ thuộc thể thơ gì?
Bài thơ có 7 khổ (mỗi khổ 4 câu ,mỗi câu 7 chữ )
Đan xen vần bằng trắc ,kết hợp vần liền và vần cách
,nhịp thơ dồn dập ,chắc khỏe bởi cách ngắt nhịp ngắn
= >Thơ tự do .
* Thể loại
*Bố cục
Nếu chia theo tiến trình một chuyến đi biển ,em có thể chia bài thơ này làm mấy phần ?
Ba phần :
-Đoàn thuyền xuất phát ra khơi lúc
hoàng hôn xuống .
-Đánh cá trong đêm trăng trên biển .
-Thuyền cá trở về lúc bình minh .
III. Đọc và tìm hiểu chi tiết .
Đoạn 1:Đoàn thuyền ra khơi lúc hoàng hôn .
Đọc hai câu thơ đầu và cho biết :Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong câu đó ?Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó ?
+ Hình ảnh so sánh :Mặt trời như hòn lửa .
+ Hình ảnh ẩn dụ ,nhân hóa :Sóng cài then ,
đêm sập cửa.
=>Tạo sự liên tưởng thú vị , độc đáo ,mặt trời như
hòn lửa đỏ rực khổng lồ đang chìm dần xuống biển .
Sóng như chiếc then cài đêm tối bao trùm tất cả như
hai cánh cửa khổng lồ đang sập xuống .Cảnh hoàng
hôn thật choáng ngợp ,kì vĩ :trời nước mênh mang
buổi hoàng hôn càng làm cho ta thấy rõ cái vĩ đại
của biển cả .
Tại sao đoàn thuyền đang hướng ra biển Đông lại có thể nhìn thấy được cảnh mặt trời lặn ở phía Tây ?Theo em tác giả chọn điểm nhìn ở đâu ?
Có lẽ tác giả chọn điểm nhìn trên con tầu ra khơi và
ngoảnh lại nhìn về phía đất liền (phía Tây)nên nếu cần
có thể quan sát thấy cảnh mặt trời xuống biển .
Hình ảnh “Câu hát căng buồm cùng gió khơi”gợi cho em những liên tưởng gì?
Hình ảnh khỏe khoắn ,thơ mộng :Câu hát của các chàng trai biển vang xa ,căng lên cùng cánh buồm lộng gió .Thể hiện khí thế phấn chấn cuả người lao động được làm chủ đoàn thoi dệt trên biển ,hãy dệt vào lưới ta .Khi màn đêm khép kín lại là khi một ngày lao động mới lại bắt đầu .
Đoạn 2:Cảnh đánh bắt cá trên biển .
Hình ảnh đoàn thuyền “lái gió ,lướt giữa mây cao ,
dò bụng biển ,dàn đan thế trận ”,giống như sự phối hợp
nhịp nhàng trong thế trận bủa vây ,buông lưới rất
hào hùng nhưng cũng rất lãng mạn .Không khí làm việc
khẩn trương ,sôi nổi ,náo nhiệt .
Những động từ nào đã được dùng để miêu tả hoạt động
của đoàn thuyền đánh cá ?Em hình dung thế nào về
bức tranh lao động đó ?

Em có cảm nhận gì về hình ảnh thơ :
“Cái đuôi em quẫy trăng trăng vàng chóe
Đêm thở ,sao lùa nước Hạ Long ”?

Sức tưởng tượng phong phú,bút pháp lãng mạn ,
nhân hóa tạo khung cảnh huyền ảo ,thần tiên .Cái đuôi
em(cá) quẫy như mảnh trăng vàng tan thành muôn mảnh
trong lòng biển .Biển đêm như đang thở cùng
ánh trăng ,ánh sao in trong lòng biển .
Cảnh lao động khẩn trương được thi vị hóa .
Theo em những động từ nào miêu tả hoạt động
đánh bắt cá của con người trên thuyền ?
Tác dụng của các động từ đó ?
“Hát …gọi cá vào /gõ thuyền …/kéo lưới …kéo
xoăn tay chùm cá nặng ”==> Khi kéo lưới thường
phải hết sức luôn tay để cá không thoát ra ngoài được.
Cá nhiều nên lưới nặng trĩu kéo gần đến sáng thì
lưới cá đã lên hết thuyền .Hàng ngàn vạn con cá vảy bạc
óng ánh như lóe lên màu vàng của rạng đông .


Đoạn 3 : Đoàn thuyền trở về trong ánh bình minh .
Hình ảnh “Câu hát căng buồm …”ở khổ thơ đầu và cuối có gì khác nhau ? Sự khác nhau đó có tác dụng gì?
Khổ đầu : “cùng” –thanh bằng .Nhưng khổ thơ cuối từ “với ”-thanh trắc =>câu thơ như khỏe hơn , âm vang hơn , âm hưởng hào hùng hơn .
Em có liên tưởng gì từ hình ảnh “mặt trời đội biển ”
lúc bình minh ?
Hình ảnh ẩn dụ :mặt trời như đội biển nhô lên hồng
rực phía chân trời đằng đông =>Sự khám phá mới
trong cách quan sát của tác giả .
Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về được tác giả vẽ lên như thế nào?Nêu cảm nhận của em về cuộc sống lao động trên vùng biển ?
“Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời ”=>Nhịp sồng hối hả ,mãnh liệt .Con người cùng thiên nhiên chạy đua nhaủgtanh thủ thời gian để lao động , để cống hiến xây dựng cuộc sống mới .
IV. TỔNG KẾT
Theo em bài thơ bắt nguồn từ cảm hứng nào?
Những nghệ thuật đặc sắc của bài thơ ?
-ND:Cảm hứng về vẻ đẹp của thiên nhiên và cảm
hứng mới về người lao động .
-NT:Âm hưởng giọng điệu hào hùng được
tạo ra từ cách gieo vần linh hoạt ,lời thơ
khỏe khoắn nhịp điệu mạnh và liên tưởng
bất ngờ thú vị .
V .LUYỆN TẬP
Bài thơ bồi đắp cho em tình cảm gì ?
Tình yêu quê huqoqng mãnh liệt ,quý trọng người lao động và cố gắng học để ngày mai lập nghiệp .
1.Bài tập 1.
2.Bài tập 2
Em hãy so sánh cách miêu tả mặt trời lên trên biển Cô Tô của Nguyễn Tuân và Huy Cận ?
Cảnh thực giống nhau nhưng cách
liên tưởng và miêu tả của mỗi người
có một vẻ độc đáo riêng .Cả hai
cách đều toát lên vẻ đẹp hùng vĩ ,
tráng lệ của cảnh thiên nhiên
trời nước
GHI NHỚ
VI. BÀI TẬP VỀ NHÀ
1.Học thuộc lòng bài thơ và ghi nhớ SGK.
2.Chuẩn bị bài : “Tổng kết từ vựng”